Ege'de magma hareketi: Yapay zekâ ortaya çıkardı
Ege Denizi'nde yer alan Santorini adası ve çevresi, 2025 yılının başından itibaren 28 bini aşkın depremle sarsıldı. Yapılan yeni bir bilimsel çalışmaya göre bu olağanüstü sismik aktivitenin ardında, yer kabuğunun derinliklerinden yükselen 300 milyon metreküplük magma hareketi bulunuyor.
Almanya merkezli Helmholtz Jeobilim Merkezi (GFZ) ile GEOMAR Okyanus Araştırmaları Merkezi tarafından yürütülen ve Nature dergisinde yayımlanan çalışmada, yapay zekâ destekli analizler ve deniz tabanı sensörleri kullanılarak bu sismik kriz ayrıntılı biçimde haritalandırıldı.
Araştırmaya göre, yükselen magma yer kabuğunun 4 kilometre altına kadar ulaştı. Bu süreçte magma, çevresindeki kayaları kırarak çok sayıda küçük ve orta büyüklükte depremi tetikledi. Depremlerden bazıları 5 büyüklüğünü aşarak bölgedeki sismik riskin ciddiyetini gözler önüne serdi.
Santorini ile Kolumbo arasında yeni bir bağlantı keşfedildi
Santorini'nin birkaç kilometre kuzeydoğusunda yer alan Kolumbo sualtı yanardağı, bölgedeki volkanik sistemin aktif bir parçası olarak biliniyor. Yapılan gözlemler, Santorini’deki yüzeyde hafif bir yükselme, ardından da çökme yaşandığını ortaya koydu. Bu durum, Santorini ile Kolumbo arasında daha önce bilinmeyen bir hidrolik bağlantının varlığını gündeme getirdi.
Yapay zekâ ve sensörler sayesinde eşi görülmemiş izleme
GFZ araştırmacıları, büyük sismik veri setlerini analiz etmek için özel bir yapay zekâ yöntemi geliştirdi. Aynı zamanda GEOMAR ekibi, Kolumbo krateri çevresine yerleştirdikleri deniz tabanı sensörleriyle, 30 santimetreyi bulan çökme hareketlerini ve mikrodeprem sinyallerini yüksek hassasiyetle izledi.
Bu teknoloji sayesinde magma akışının zamanı, yönü ve hızı gibi parametreler ilk kez bu kadar detaylı olarak takip edilebildi.
GEOMAR’dan Prof. Heidrun Kopp, “Bu bulgular düzenli olarak Yunan makamlarıyla paylaşılıyor. Amacımız, olası yeni depremlerde en hızlı ve doğru değerlendirmeyi sağlamak” dedi.
Atina Üniversitesi’nden Prof. Paraskevi Nomikou ise, “Böylesine aktif bir jeolojik bölgede süreçleri anlamak, halkın güvenliği için hayati önem taşıyor” diyerek çalışmanın önemine dikkat çekti.