İmar planı değişikliklerinde değer artışının %90'ı devlete gidecek

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın yürürlüğe aldığı düzenleme, imar değişikliklerinden doğan rant artışının büyük kısmının kamuya aktarılmasını zorunlu hale getiriyor.

Türkiye’de imar uygulamalarını köklü biçimde değiştiren yeni bir düzenleme resmen yürürlüğe girdi. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yayımlanan yönetmelikle birlikte, bir arsa ya da taşınmazın imar planı değişikliği sonucunda kazandığı değer artışının yüzde 90’ı artık kamuya ödenecek. Böylece uzun yıllardır tartışılan imar kaynaklı “rant artışı” büyük ölçüde devlet kontrolüne alınmış oldu.

Düzenleme; yoğunluk artışı, kat adedi yükseltme, yapılaşma hakkını genişletme ve fonksiyon değişikliği gibi talep edilen plan değişiklikleri için geçerli olacak. Örneğin bir arsanın daha yüksek kat izni almasıyla oluşan değer farkının yalnızca yüzde 10’u malik üzerinde kalırken, kalan yüzde 90’lık bölüm “değer artış payı” olarak kamuya aktarılacak. Ayrıca plan değişikliği talebini arsa sahibi yapıyorsa, değerleme raporlarının masrafları da yine malik tarafından karşılanacak.

Değer artışı, en az iki gayrimenkul değerleme şirketinin hazırlayacağı raporlarla belirlenecek. Kıymet takdir komisyonu bu raporların altında kalmamak kaydıyla nihai değeri tespit edecek. Raporlar arasında ciddi bir fark olması halinde ek rapor talep edilebilecek. Eğer taşınmazda herhangi bir değer artışı olmadığı tespit edilirse süreç tamamen sonlandırılacak.

Yeni uygulamanın kapsamı belirli istisnalar dışında oldukça geniş. Riskli alanlar, rezerv yapı alanları, kamu yararı amaçlı projeler, kamuya ait taşınmazlar ve idarenin kendiliğinden yaptığı plan değişiklikleri için değer artış payı alınmayacak.

Düzenlemenin özellikle büyükşehirlerdeki yoğun imar taleplerini etkilemesi bekleniyor. Ada bazında ve 1000 metrekare üzerindeki projelerde yoğunluk artışı isteyen yatırımcı ve arsa sahipleri, plan değişikliğinden doğan kazançların neredeyse tamamını kamuya aktarmak zorunda kalacak. Yeni sistemin hem yerel yönetimlerin gelir yapısını güçlendirmesi hem de gayrimenkul piyasasında yatırım kararlarını yeniden şekillendirmesi öngörülüyor.