Türkiye'nin saklı doğa hazinesi: Longoz ormanları
Yılın belirli dönemlerinde taban suyu seviyesinin yükselmesi nedeniyle su altında kalan ve tatlı su kaynaklarıyla beslenen ormanlık alanlar olan longozlar, Türkiye'nin biyolojik çeşitlilik açısından en değerli ekosistemleri arasında yer alıyor. Yerel ağızda 'bataklık' anlamına gelen longozlar, özellikle su ve kara ekosistemlerinin iç içe geçtiği benzersiz yapılarıyla dikkat çekiyor.
Türkiye’de İğneada, Acarlar, Karacabey ve Sarıkum longozları, Avrupa kıtasındaki en büyük subasar ormanları arasında gösteriliyor. Bu alanlar, sahip oldukları fauna ve flora zenginliğiyle bilim insanlarının yanı sıra doğa tutkunlarının da ilgisini çekiyor.
Longoz ormanları, kuşlar, sürüngenler, memeliler ve böcekler için önemli bir yaşam alanı oluştururken; suyu filtreleme, karbon temizliği ve sel baskınlarını önleme gibi kritik ekolojik görevler üstleniyor. Uzmanlar, longozların mutlaka korunması gerektiğine dikkat çekiyor.
Kırklareli’nin Demirköy ilçesinde bulunan İğneada Longoz Ormanları, 3 bin 155 hektarlık büyüklüğüyle Avrupa’nın en geniş subasar alanlarından biri. Mert, Erikli, Saka, Hamam ve Deniz gölleri tarafından beslenen İğneada, 544 bitki, 46 memeli, 28 sürüngen, 24 balık ve 194 kuş türüne ev sahipliği yapıyor. Bölge, 2007 yılında milli park ilan edildi.
Bursa’nın Karacabey ilçesindeki longoz, Kocaçay Deltası içerisinde yer alıyor. Yaklaşık 3 bin 300 hektarlık bir alanı kaplayan bu ekosistem, 239 kuş türü ve 23 balık türüyle Türkiye’nin önemli sulak alanları arasında yer alıyor. Karacabey Longozu, 2018 yılında “Ulusal Sulak Alan” ilan edildi.
Sakarya’nın Karasu ilçesinde bulunan Acarlar Longozu, yaklaşık 1.900 hektarlık büyüklüğüyle Türkiye’nin tek parça halindeki en büyük subasar ormanı. Nilüfer çiçekleriyle bilinen longoz, göl ve orman ekosistemlerinin iç içe geçtiği doğal bir cazibe merkezi olarak öne çıkıyor. Bölge, 2019’da “Ulusal Sulak Alan” statüsüne kavuştu.
Sinop’ta yer alan Sarıkum Gölü ve çevresi, 1987 yılında “Tabiatı Koruma Alanı” ilan edildi. Denizle bağlantılı lagün gölü özelliğine sahip olan Sarıkum, sazlıklar, kumullar, bataklıklar ve ormanlık alanları bir arada barındırıyor. Her ne kadar ölçek olarak diğer longozlara göre daha küçük olsa da, sahip olduğu canlı çeşitliliği nedeniyle korunması gereken alanlar arasında gösteriliyor.
Florida’daki Everglades, Amazon Havzası’ndaki Várzea ve Igapó ormanları, Afrika’daki Kongo Nehri Havzası ve Okavango Deltası, Hindistan’daki Sundarbans gibi bölgeler, dünyadaki önemli longoz ormanları arasında bulunuyor. Avrupa kıtasında ise Bulgaristan’daki Strandzha ve Romanya’daki Tuna Deltası dikkat çeken örnekler arasında yer alıyor.
Uzmanlar, “longoz ormanlarının yalnızca Türkiye’nin değil, küresel ölçekte ekolojik denge açısından kritik öneme sahip olduğunu” vurgulayarak bu alanların sürdürülebilir şekilde korunması gerektiğinin altını çiziyor.