Çerkes Sürgünü'nün 161. yılı

Çarlık Rusyası’nın Karadeniz'e inme politikası doğrultusunda başlattığı Kafkasya seferleri, 308 yıl süren bir direnişe yol açtı. Ancak 19. yüzyılın ortalarında üstün askeri gücüyle bölgeyi ele geçiren Rusya, Çerkes halkını ya sürgün ya da zorla Rus ordusuna katılma seçenekleriyle karşı karşıya bıraktı.

1864 yılında, Çerkes direnişinin son kalesi olan Kbaada Vadisi’nde yaşanan nihai savaşın ardından, milyonlarca Çerkes sürgün edildi. Resmî olmayan tahminlere göre, yaklaşık 1,5 milyon kişi hayatını kaybetti. Karadeniz üzerinden Osmanlı topraklarına gönderilen sürgün kafilelerinde ise yaklaşık 500 bin kişi salgın hastalıklar, açlık ve gemi kazaları sebebiyle yaşamını yitirdi.

Kızıl nehirler, sessiz gemiler

Sürgün sırasında yaşanan trajedilerden biri de Kbaada’daki nehirlerin, dökülen Çerkes kanı nedeniyle haftalarca kırmızı akmasıydı. Bu yüzden bölgeye Ruslar tarafından “Krasnaya Polyana” yani “Kızıl Çayır” adı verildi.

Samsun, İstanbul ve Kefken açıkları gibi birçok noktada karaya çıkan Çerkesler, Osmanlı topraklarına dağılırken, çoğu sevdiklerini Karadeniz’in karanlık sularına gömdü. Bugün yaklaşık 5 milyon Çerkes, anayurdu dışında yaşamını sürdürüyor. Bunun yaklaşık 3 milyonu Türkiye'de, Türkiye’yi en büyük Çerkes diasporası hâline getiriyor.

“Unutmuyoruz, unutturmayacağız”

Her yıl olduğu gibi bu yıl da İstanbul, Samsun, Kayseri ve Düzce başta olmak üzere birçok şehirde anma törenleri düzenleniyor. Kefken açıklarında denize çelenk bırakılıyor, Nart ateşleri yakılıyor ve “Sürgün Andı” okunuyor. Gençler, mezar taşı nöbetleriyle atalarının izini sürerken, yaşlılar o acı günleri hatırlatarak tarihin unutulmaması için çağrıda bulunuyor.