İnsan uzuvları yeniden büyüyebilir mi?

Axolotl, kolunu veya bacağını kaybettiğinde o uzvu eksiksiz bir şekilde yeniden büyütebilen birkaç canlıdan biri. Araştırmacılar, bu olağanüstü biyolojik becerinin arkasındaki mekanizmayı anlamaya çalışırken, retinoik asidin vücuda hangi uzvun nerede yeniden büyümesi gerektiğini “öğrettiğini” ortaya koydu.

Çalışmanın başyazarı Biyolog James Monaghan, "Hücreler bu sinyali alarak ‘dirsekteyim, o zaman el çıkarmalıyım’ ya da ‘omuzdayım, tüm kolu büyütmeliyim’ diyebiliyor," açıklamasında bulundu.

Araştırma, retinoik asidin axolotl’un vücudunda bir yoğunluk gradyenti oluşturduğunu gösterdi. Omuz bölgesine yakın yerlerde bu molekülün seviyesi yüksekken, onu parçalayan enzimlerin seviyesi düşük. Bu denge, yaralanma sonrası oluşan yenileyici hücre grubunun ne tür bir uzuv oluşturacağını belirliyor.

İlginç bir deneyde, axolotl’un eline fazladan retinoik asit enjekte edildiğinde sadece el değil, tüm kol yeniden oluştu. Bu bulgu, retinoik asidin uzuv yenilenmesi sürecinde ne kadar güçlü bir yönlendirici olduğunu gözler önüne serdi.

İnsanlarda da benzer hücrelerin ve moleküler sinyallerin mevcut olduğunu belirten Monaghan, “Ancak bizim hücrelerimiz bu sinyalleri yara izi oluşturarak yanıtlıyor. Eğer onları yeniden büyümeye ikna edebilirsek, bu yeteneği biz de kullanabiliriz,” dedi.

Araştırmacılar, bir sonraki adımda insan hücrelerinin bu tür yenileyici sinyalleri nasıl algıladığını ve doğru tepkiler vermesi için nasıl yönlendirilebileceğini araştıracak.

Yeni bir tıbbın eşiğinde olabiliriz

Uzmanlara göre bu keşif, yalnızca yara izsiz iyileşmenin değil, kaybedilen parmakların ve hatta bir gün tüm elin yeniden oluşmasının kapısını aralayabilir. Monaghan, “Bu tamamen imkânsız değil,” diyerek uzun vadede bu teknolojinin insanlarda da uygulanabileceğine dikkat çekti.

Çalışma, prestijli bilim dergisi Nature Communications’ta yayımlandı.