Türk Demokrasi tarihinin kara günü: 27 Mayıs darbesi

27 Mayıs 1960 sabahı Türk Silahlı Kuvvetleri içindeki bir grup general ve subay yönetime el koydu, Anayasa ve TBMM feshedildi, siyasi faaliyetler askıya alındı. Cumhurbaşkanı Celal Bayar, Başbakan Adnan Menderes ve Demokrat Parti’nin birçok yöneticisi tutuklanarak Yassıada’ya gönderildi.

14 Ekim 1960’ta başlayan Yassıada yargılamaları, bir yıl süren baskı ve ağır şartlar altında yürütüldü. Sanıklara savunma hakkı tanınmadı, kötü muamele iddiaları gündeme geldi. Yüksek Adalet Divanı, 15 sanık hakkında idam kararı verdi. Celal Bayar’ın cezası yaş haddi nedeniyle müebbete çevrilirken, Menderes, Zorlu ve Polatkan için verilen idam kararları infaz edildi.

16 Eylül 1961 sabahı Fatin Rüştü Zorlu ve Hasan Polatkan İmralı’da idam edildi.

17 Eylül 1961’de ise Başbakan Adnan Menderes’in cezası uygulandı. Menderes’in son sözleri “Devletim ve milletime ebedi saadetler dilerim” oldu.

Adnan Menderes’in 10 yıllık başbakanlığı döneminde Türkiye, ezanın aslına döndürülmesi, din eğitiminin yeniden başlaması, NATO üyeliği, ekonomik kalkınma hamleleri ve sanayileşme girişimleriyle önemli dönüşümler yaşadı. Ancak 1955’teki 6-7 Eylül olayları ve artan siyasi gerginlikler, askeri müdahalenin gerekçeleri arasında gösterildi.

Yıllar sonra, 1990’da çıkarılan yasa ile Menderes, Zorlu ve Polatkan’ın itibarları iade edildi. Naaşları devlet töreniyle İstanbul Vatan Caddesi’nde yapılan Anıt Mezar’a taşındı.

Türk demokrasi tarihinde kara bir sayfa olarak yerini alan 27 Mayıs darbesi ve idamlar, aradan geçen onlarca yıla rağmen milletin hafızasında “demokrasi şehitleri” olarak yaşamaya devam ediyor.