Sabah Sersemliğine Son: Güne Enerjik Başlamanın Bilimsel Formülü
Sabah yataktan kalkmak birçoğumuz için günün en zorlu savaşına dönüşebiliyor. Alarmı defalarca ertelemek, gözümüzü açar açmaz başlayan yorgunluk hissi ve beraberinde gelen o gergin ruh hali... Aslında bu durumun bir kısmı kontrolümüz dışında gelişse de uzmanlar, sabah rutinimizde yapacağımız küçük ve akıllıca değişikliklerin tüm günümüzü kurtarabileceğini söylüyor. Araştırmalara göre, zihinsel iyilik halinizi zirveye çıkaracak ve güne çok daha mutlu başlamanızı sağlayacak 5 etkili formül var.
Meditasyon yapmak, hafif egzersizlerle esnemek ya da pencereden dışarı bakıp doğaya odaklanmak gibi eylemlerin mutluluğu artırdığı bilimsel olarak kanıtlanmış durumda. Ancak asıl mesele, bu yeni alışkanlıkları hayatımıza kalıcı olarak dahil edebilmek. Psikiyatrist Murray Zucker, bu noktada alışkanlık eşleme taktiğini öneriyor. Yani hayatınıza yeni bir iyi alışkanlık katmak istiyorsanız, onu halihazırda her sabah otomatik olarak yaptığınız bir eylemin hemen arkasına eklemelisiniz. Örneğin, her sabah uyanır uyanmaz yatağınızı topluyorsanız, "Yatağımı topladıktan hemen sonra 5 sayfa kitap okuyacağım" şeklinde bir zincir oluşturabilirsiniz. Bu sürecin sürdürülebilir olması için yavaş başlanması ve zamanla ilerlenmesi gerekiyor.
Gözünüzü açar açmaz elinizin ilk gittiği şey akıllı telefonunuzsa, güne 1-0 yenik başlıyorsunuz demektir. Yaşam koçu Allison Task, sabahın ilk dakikalarında e-postaları kontrol etmenin veya sosyal medyada kaybolmanın, dış dünyanın tüm kaosuna kapıyı açmak ve ruh halinizin kontrolünü başkalarına teslim etmek anlamına geldiğini belirtiyor. Araştırmalar da uyanır uyanmaz yoğun ekrana ve bilgi akışına maruz kalmanın mutsuzluk seviyesini doğrudan artırdığını gösteriyor. Çözüm ise oldukça basit: Telefonu yatak odasının dışında şarj etmek ve sabah uyanmak için analog bir çalar saat kullanmak. İlk 15 dakikayı ekranlardan uzak, sadece kendinize ayırmak güne sakin başlamanın en net anahtarı.
Özellikle stresli ve yoğun günlerin sabahlarında zihnimiz adeta durmaksızın konuşur ve olumsuz içsel diyaloglar kaygı seviyemizi hızla tırmandırır. Psikiyatrist Zucker, bu yıkıcı iç sesi kontrol altına almak için şaşırtıcı ama çok güçlü bir psikolojik yöntem öneriyor: Kendinizle konuşurken üçüncü bir şahıs gibi kendi isminizi kullanmak. Örneğin, önemli bir toplantı öncesi endişelenmek yerine kendi kendinize içinizden, "Hakan, sen bu konuya hakimsin, daha önce de başardın, yine yapacaksın" demek, beynin duruma dışarıdan daha mantıklı ve sağlıklı bir gözle bakmasını sağlıyor. Kendi adınızı telaffuz etmek, zihinsel kontrolü yeniden ele geçirmenize yardım ediyor.
İnsan sosyal bir canlıdır ve güne olumlu duygular beslediğiniz biriyle iletişim kurarak başlamak, beyindeki mutluluk hormonlarını anında harekete geçirir. Bu kişi hayat arkadaşınız, çocuğunuz, anne-babanız ya da çok sevdiğiniz bir dostunuz olabilir. Günün yoğunluğuna göre bu iletişimin boyutu değişebilir; kimileri için evden çıkmadan önce sevdiğine sarılmak veya kısa bir günaydın mesajı atmak yeterliyken, vakti olanlar için bir arkadaşla sabah kahvesi içmek harika bir motivasyon kaynağıdır. Hatta nörobilimsel çalışmalar, fiziksel bir iletişimin şart olmadığını da gösteriyor. Sabahları sadece sevdiğiniz bir insanı düşünmek ve onun iyi özelliklerine odaklanmak bile ruh halinizi pozitif bir çizgiye çekmeye yetiyor.
Mutluluk üzerine yapılan araştırmaların neredeyse tamamı, minnettarlık ve şükran duygusunun insan psikolojisi üzerindeki devrimsel etkisine vurgu yapıyor. Hafta boyunca hayatındaki olumlu şeyleri not eden kişilerin genel mutluluk ve hatta fiziksel sağlık puanları, sadece can sıkıcı olaylara odaklananlara göre çok daha yüksek çıkıyor. Güne başlarken sadece birkaç dakikalığına durup hayatta olduğunuz, sağlıklı bir güne uyandığınız, işe gidebildiğiniz veya sevdiklerinizle bir arada olabildiğiniz için içsel bir teşekkürde bulunmak, beynin odak noktasını olumsuzluklardan çıkarıp elindeki değerlere çeviriyor. Bu kısa duraksama, günün geri kalanında koruyucu bir kalkan görevi üstleniyor.