Hukuki meseleler, hepimizin bir gün bir şekilde kapısını çalabilir. Bu yazıyı okurken “Benim başıma gelmez” diyebilirsiniz ama hayat bu;bazen hiç beklemediğiniz bir anda, bir gece yarısı telefon çalar ve bir yakınınızın gözaltına alındığını öğrenirsiniz. Ya da daha da kötüsü, kendinizi bir karakolun soğuk bir odasında, sandalyeye oturtulmuş halde bulabilirsiniz.İşte o anda, en az özgürlüğünüz kadar önemli bir şeye daha ihtiyaç duyarsınız: bir müdafiye .“Karakolda avukata gerek yok, ifademi verip çıkarım nasıl olsa" demeyin. Ne yazık ki toplum hafızasına yerleşmiş yanlış bir algı var: Karakolda ifade vermek, mahkeme salonundaki ciddi duruşmalardan daha “önemsiz” bir işmiş gibi düşünülüyor. Hatta “Ben zaten suçsuzum, avukata ne gerek var” diyenler de oluyor. Oysa ceza yargılamasının kalbi, karakolda atmaya başlar. Çünkü o ilk ifade, savcının iddianame düzenlerken dayandığı temel belgedir. Mahkemenin ilk kanaati, çoğu zaman işte o karakoldaki ifadeyle oluşur. Dolayısıyla o ifadede yapılan bir hata, susulması gereken yerde konuşulması ya da yanlış anlaşılan bir beyan, tüm süreci geri dönüşü zor şekilde etkileyebilir.
Peki karakol aşamasında müdafi seçimlik bir hak mıdır ? Müdafinin zorunluğu olduğu durumlar mevcut mudur ?
Çocuklar, sağır-dilsiz kişiler, akıl hastalığı olanlar ve katalog suçlardan gözaltına alınanlar için avukat bulundurmak zorunludur. Avukat istemese bile bu kişiler için baro tarafından re’sen bir müdafi atanır. Bunun dışında, şüpheli avukat talep etmişse, ifade ancak avukat huzurunda alınabilir. Aksi halde o ifade hukuken geçersiz sayılır. Yani “ifade alınmış ama avukat yoktu” gibi bir durum, eğer zorunlu müdafilik kapsamına giriyorsa, o ifade hukuken ölü doğmuş demektir.
Avukatın karakoldaki rolü, sadece yasaları bilen biri olmak değil. Avukat aynı zamanda orada, sizin üzerinizde kurulabilecek psikolojik baskıya, yönlendirici sorulara, hatta bazen açık ya da örtülü tehditlere karşı bir kalkandır. Bugün hâlâ uygulamada “sen şimdi bir imza at, sonra avukatınla düzeltirsin” gibi sözler duyulabiliyor. Oysa o imza, geri alınamaz bir delil haline dönüşebilir. İfade alınırken yanınızda bir avukat varsa, o ifadenin içeriği kadar şekli de güvencede olur. Zorla mı alındı, baskı mı yapıldı, hangi ortamda imzalatıldı… Bunlar hep avukatın tutanağa geçireceği, gerektiğinde dava konusu yapabileceği hususlardır. Siz ,siz olun .... Mutlaka avukat talep edin. Hiçbir şekilde bu haktan feragat etmeyin. Susma hakkınızı kullanmaktan çekinmeyin. Özellikle dosyayı tam bilmeden konuşmak, ciddi zarar doğurabilir. İfadenizi okuduğunuzdan ve doğru anlaşıldığınızdan emin olun. Hiçbir belgeyi, içeriğini tam olarak anlamadan imzalamayın. Susma hakkı kadar, “yanında avukat olmadan konuşmama hakkı” da bir haktır. Avukatınız yanınızdaysa, o masa sizin için adil bir yere dönüşür.
